partner serwisu
Jak i czym zrobić kopię zapasową za darmo?
Autor:
Agnieszka Serafinowicz
Data publikacji:
3 czerwca 2014, 12:38
Średnia ocena:
Twoja ocena:
Tagi:
active disk image lite, clonezilla, comodo backup, idrive online backup, microsoft, syncback freeware, windows 7, windows 8, windows 8.1

Backup w Windows 7

Nie można oceniać programów do tworzenia kopii zapasowych i archiwizacji danych w oderwaniu od możliwości samego systemu operacyjnego zainstalowanego na komputerze, którego zasoby chcemy chronić przed zgubnymi skutkami awarii dysku i innych zdarzeń losowych.

Najpopularniejszy obecnie system operacyjny - Windows 7 - jest standardowo wyposażony w narzędzie o nazwie Kopia zapasowa systemu Microsoft Windows. Oprogramowanie wbudowane w system Microsoftu umożliwia wykonanie całkowitej kopii systemu (wszystkie dane i aplikacje), a także pozwala wybrać, które z plików i folderów mają być chronione poprzez wykonanie kopii zapasowej. Dostępny jest w pełni konfigurowalny harmonogram zadań oraz środowisko odtworzeniowe uruchamiane ze startowego nośnika (płyty CD/DVD). Kopia zapasowa danych może być zapisana na zewnętrznym dysku twardym, pamięci flash, nośniku SSD czy na zapisywalnych nośnikach optycznych rozpoznawanych przez nagrywarkę wbudowaną w komputer. Miejscem składowania kopii zapasowej może być również udostępniony (widoczny dla chronionego komputera) zasób sieciowy (np. udostępniony folder innego komputera podłączonego do tej samej sieci). 

Wykonywanie kopii zapasowej

Systemowe narzędzie do wykonywania kopii zapasowych można uruchomić wywołując Panel sterowania, a następnie klikając umieszczony w kategorii System i zabezpieczenia link Wykonaj kopię zapasową komputera.

Jeżeli dotychczas nie wykonano żadnej kopii zapasowej, w oknie Kopia zapasowa/Przywracanie widoczny będzie komunikat, że program nie jest skonfigurowany. Interfejs nie jest szczególnie rozbudowany - główne zadania umieszczone są w dwóch sekcjach (Kopia zapasowa oraz Przywróć) widocznych w centralnej części okna. Po lewej stronie okna widoczne są odnośniki do zadań tworzenia obrazu systemu oraz dysku naprawy systemu.

Po kliknięciu odnośnika Konfiguruj tworzenie kopii zapasowej uruchamiany jest kreator prowadzący krok po kroku przez poszczególne etapy ustawiania zadania backupu. Najpierw trzeba wskazać miejsce docelowe, na którym kopia zapasowa zostanie wykonana. Program automatycznie wykrywa podłączone do komputera urządzenia i na tej podstawie wyświetlana jest lista proponowanych lokalizacji docelowych dla chronionych danych. Z oczywistych względów nie jest możliwe wykonywanie kopii zapasowej danych na tym samym dysku, na którym się one znajdują - takie rozwiązanie, choć teoretycznie możliwe (ze względu na duże pojemności dzisiejszych dysków) jest pozbawione sensu - w razie awarii stracimy dane główne jak i zapisane kopie. ZAWSZE należy wybrać inny nośnik, niż ten, na którym znajdują się informacje, których kopie zapasowe będziemy tworzyć.

Dysk docelowy dla kopii zapasowej musi być sformatowany w systemie plików NTFS. Dyski z innymi systemami plików, choć widoczne z poziomu Eksploratora Windows (np. systemy plików FAT/FAT32) nie mogą być wykorzystane jako nośniki backupu.

Wbudowany w Windows program oferuje dwie metody wyboru zabezpieczanych danych. Standardowo zaznaczona opcja Wybierz automatycznie jest rozwiązaniem dobrym, gdy komputera używamy od niedawna i wszystkie pliki użytkownika znajdują się w standardowych bibliotekach Windows 7.

Gdy używamy komputera znacznie dłużej, bardzo prawdopodobne, że wiele plików zapisanych jest poza typowymi folderami użytkownika i bibliotekami w systemie Windows 7. Wtedy lepszym rozwiązaniem będzie samodzielny wybór danych, które mają być chronione poprzez zapis w kopii zapasowej.

Bez względu na sposób wyboru chronionych danych, zawsze do kopii zapasowej warto dołączać obraz systemu. Dzięki kopii zapasowej łatwo odzyskamy przypadkowo usunięte pliki, ale sama kopia nie daje możliwości odbudowania całego systemu z aplikacjami. Natomiast obraz systemu jest dokładnym odbiciem aktualnego stanu systemu i w razie całkowitej awarii np. dysku pozwala na nowym dysku zainstalowanym w komputerze odbudować system łącznie z aplikacjami z momentu, w którym obraz został wykonany. 

Warto też pamiętać, że wbudowany w system Windows program do backupu nie wykona kopii zapasowej plików programów, plików znajdujących się w Koszu czy plików systemowych. Nawet jeżeli zdecydujemy się na ręczny wybór plików i zaznaczymy foldery z takimi plikami, to w kopii zapasowej zostaną uwzględnione tylko pliki danego użytkownika. Chcąc chronić aplikacje i system należy w kopii zapasowej uwzględniać obraz systemu.

Na powyższej ilustracji widoczne jest okno podsumowujące działanie kreatora konfiguracji zadania backupu we wbudowanej w system aplikacji. Aplikacja automatycznie ustawia harmonogram wykonywania zadania backupu. Jeżeli zaproponowany termin (każda niedziela o godzinie 19) użytkownikowi nie odpowiada, może to łatwo zmienić klikając odnośnik Zmień harmonogram, a następnie ustawiając odpowiadający mu termin i określając regularność wykonywania kopii zapasowej. 

Im częściej będzie wykonywana kopia zapasowa, tym krótszy czas będzie trwał zapis danych w kopii. Podczas każdego kolejnego uruchomienia zadania backupu system nie kopiuje wszystkich chronionych danych, tylko te, które zostały zmienione lub powstały od momentu wykonania ostatniej kopii zapasowej.

Niezależnie od ustawień harmonogramu pierwsze uruchomienie skonfigurowanego zadania backupu nastąpi bezpośrednio po zamknięciu kreatora konfiguracji.

W trakcie tworzenia kopii zapasowej stan procesu sygnalizowany jest paskiem postępu. Okno widoczne w trakcie wykonywania kopii zapasowej zawiera również informacje o tym, kiedy ostatnio była wykonywana kopia zapasowa, jakie dane są chronione oraz kiedy zadanie jest ustawione. Przycisk Wyświetl szczegóły spowoduje wyświetlenie odrębnego okna z wskaźnikiem procentowym i nazwą aktualnie wykonywanego działania. 

Poprawne zakończenie działania programu sygnalizowane jest odpowiednim komunikatem. W naszym testowym systemie wykonywanie pierwszego (pełnego backupu) ze standardowymi ustawieniami, z uwzględnieniem zapisu obrazu systemu trwało niecałe 10 minut.

Po ponownym wywołaniu programu Kopia zapasowa z Panelu sterowania interfejs użytkownika będzie wyglądał inaczej, niż w przypadku pierwszego uruchomienia. System automatycznie rozpoznaje fakt, że wcześniej wykonano kopię zapasową i wyświetla informacje na jej temat (data wykonania, kiedy następne uruchomienie, jakie dane są chronione itp.). W dolnej części okna widoczne są również funkcje związane z przywracaniem danych. Za chwilę do nich wrócimy. Wcześniej jeszcze kilka słów wyjaśnienia związanego z widocznym na powyższym ekranie odnośnikiem Zarządzaj miejscem i bardzo ważna kwestia dotycząca tworzenia tzw. dysku naprawy systemu.

Po kliknięciu odnośnika Zarządzaj miejscem użytkownik otrzymuje dostęp do narzędzi pozwalających zarządzać przestrzenią nośnika backupowego. Jeżeli miejsce na nośniku backupowym (np. zewnętrznym dysku, na którym wykonywane są kopie zapasowe danych) się wyczerpuje, istnieje możliwość usunięcia starszych kopii zapasowych. Oprócz tego użytkownik ma możliwość wybrania sposobu zachowywania przez system Windows starszych obrazów systemu. Przy standardowej konfiguracji program wykorzystuje część dostępnej przestrzeni na składowanie obrazów systemu (na naszym testowym dysku backupowym o pojemności 372 GB program zarezerwował na obrazy systemu 55,86 GB).

Można zrezygnować z tej funkcji i tak ustawić program Kopia zapasowa, by przechowywał tylko najnowszy obraz systemu (przycisk Zmień ustawienia). Z jednej strony przy rozbudowanych konfiguracjach (system + duży zbiór aplikacji) oznacza to znaczną oszczędność miejsca, ale z drugiej tracimy możliwość wyboru obrazu systemu. Jeżeli źródło problemów, które spowodują ewentualną awarię tkwiło np. w złośliwym oprogramowaniu, które zainfekowało system przed wykonaniem zapisu obrazu systemu, to taki obraz nie będzie użyteczny, ponieważ będzie już od razu zainfekowany. Dysponowanie kilkoma obrazami z różnych czasów może się wówczas bardzo przydać.

Oprogramowanie do backupu wbudowane w system Windows 7 pozwala również tworzyć tzw. dysk naprawy systemu. To nic innego jak spreparowana przez opisywane oprogramowanie specjalna płyta startowa umożliwiająca uruchomienie narzędzi do przywracania danych z kopii zapasowej w sytuacji, gdy cały system uległ awarii i nie można z poziomu działającego systemu przywrócić danych z kopii. Proces tworzenia takiego dysku został maksymalnie uproszczony. Należy włożyć czysty nośnik (zapisywalna płyta CD lub DVD) do nagrywarki podłączonej do komputera, kliknąć odnośnik Tworzenie dysku naprawy systemu, a następnie kliknąć Utwórz dyskPo około 2-3 minutach dysponujemy już gotową płytą startową niezbędną do uruchomienia procesu odtwarzania danych i przywrócenia systemu po awarii.

Niestety, program wbudowany w Windows 7 nie umożliwia utworzenia awaryjnego dysku startowego np. na przenośnym kluczu USB. Obsługiwane są wyłącznie nośniki optyczne rozpoznawalne przez wbudowaną w dany komputer nagrywarkę płyt. 

Przywracanie danych

Sprawdziliśmy również, jak wygląda proces przywracania danych, których kopię wykonano za pomocą narzędzia do backupu wbudowanego w Windows 7. 

Zaczęliśmy od sprawdzenia najczarniejszego scenariusza: całkowita awaria systemu/dysku, Windows nie daje się uruchomić lub kradzież komputera/laptopa i konieczność odtworzenia danych na nowym sprzęcie. W takim przypadku komputer należy uruchomić z przygotowanej wcześniej awaryjnej płyty startowej. Jedną z opcji wyświetlonych na ekranie jest przywrócenie systemu. Program skanuje wtedy podłączone do komputera nośniki w poszukiwaniu zapisanych na nich obrazów systemu, następnie standardowo proponuje wybór najnowszego obrazu systemu, ale użytkownik ma również wybór innego obrazu systemu (jeżeli są one dostępne na nośniku backupowym).

W sytuacji, gdy system jest przywracany na nowym dysku lub nowym komputerze, narzędzie instalacji obrazu komputera pozwala nie tylko na odtworzenie samych danych (system + aplikacje), ale również na odzyskanie takiego układu partycji, jaki istniał na komputerze, który uległ awarii bądź został stracony w inny sposób. Służy to tego pole wyboru Formatuj dyski i ponownie podziel na partycje. Jeżeli komputer, na którym system jest odtwarzany dysponuje wieloma dyskami, warto skorzystać z przycisku Wyklucz dyski. W przeciwnym razie program odtworzeniowy sformatuje wszystkie dyski poza tym, z którego będzie odczytywany obraz systemu.

Po zatwierdzeniu powyższych ustawień rozpoczyna się proces odtwarzania systemu z obrazu. W zależności od ilości danych zapisanych w obrazie czas trwania może się wahać od kilku minut do kilku godzin. W naszym przypadku odtwarzanie systemu na stanowisku testowym trwało niecałe 12 minut.

Udane odtworzenie systemu z obrazu to odzyskanie pełnego zbioru danych z momentu, w którym obraz systemu został wykonany. Oprócz tego opisywany program wbudowany w system Windows 7 umożliwia przywrócenie wybranych danych użytkownika (plików i folderów) z zapisanej wcześniej kopii zapasowej. Sprawdziliśmy, jak wygląda procedura przywracania wybranych plików i folderów.

Funkcje przywracania plików wyświetlone są w dolnej części okna wywoływanego z Panelu sterowania systemu Windows. Najprostszą metodą przywrócenia plików jest po prostu kliknięcie przycisku Przywróć moje pliki.  

Okno z opcjami dotyczącymi przywracania plików nie jest zbyt intuicyjne dla osób przyzwyczajonych do zarządzania plikami w sposób znany np. z Eksploratora Windows - standardowego menedżera plików w systemach Microsoftu. Użytkownik musi samodzielnie wskazać konkretne pliki (przycisk Przeglądaj pliki) lub foldery (Przeglądaj foldery), które mają być przywrócone.

Przywracane dane mogą być zapisane w oryginalnej lokalizacji i jest to standardowe ustawienie programu, ale użytkownik ma możliwość wyboru innego miejsca dla przywracanych plików i folderów. Do procedury przywracania, poza mało intuicyjnym rozwiązaniem z wybieraniem plików i folderów nie mamy większych zastrzeżeń. Niestety, narzędzie wbudowane w Windows 7, choć funkcjonalne i stosunkowo proste w obsłudze ma jednak pewne wady, z których najbardziej dokuczliwą jest to, że opisywany program nie pozwala wykonać awaryjnego nośnika umożliwiającego przywrócenie systemu z obrazu w innej formie niż płyta CD/DVD. Warto jednak wiedzieć, że samo tworzenie dysku odzyskiwania systemu Windows 7 na flashdysku jest możliwe, ale opisywany program nie oferuje takiej funkcji.

 

Zalety 

  • Łatwa konfiguracja zadania backupu
  • Standardowo wykonywanie kopii zapasowej jest połączone z wykonaniem obrazu systemu
  • Proste zarządzanie przestrzenią nośnika zawierającego kopie zapasowe
  • Łatwe przywracanie systemu z obrazu

 

Wady

  • Dysk naprawy systemu (środowisko odtworzeniowe) dostępny jedynie w formie płyty CD/DVD
  • Dość powolne tworzenie obrazu i przywracanie danych z obrazu
wiki grzyb
2015.02.13, 22:20
Da się w backupie windows 8 wybrać własne foldery, z których ma być robiony backup?
marek.cieminski
2017.05.19, 10:50
A znacie rozwiązania XOPERO? Ja dopiero testuje ich produkty. Właściwie to jestem zadowolony, ale chętnie posłucham waszych komentarzy.